JI/CDM » Informacje ogólne
INFORMACJE OGÓLNE
Dążąc do zmniejszenia kosztów realizacji celów redukcyjnych w Protokole z Kioto wprowadzono mechanizmy rynkowe zwane mechanizmami elastycznymi:
- mechanizm wspólnych wdrożeń (Joint Implementation - JI),
- mechanizm czystego rozwoju (Clean Development Mechanism - CDM) oraz
- międzynarodowy handel emisjami (Emission Trading - ET).
PRAWO WSPÓLNOTOWE
Dyrektywa 2003/87/WE
Dyrektywa 2004/101/WE („dyrektywa łącząca”)
Rozporządzenie Komisji WE w sprawie standaryzowanego i zabezpieczonego systemu rejestrów
Decyzja Komisji Europejskiej z dnia 26 marca 2007 r. dotycząca polskiego KPRU na lata 2008 – 2012
PRAWO KRAJOWE
Ustawa z dnia 22 grudnia 2004 r. o handlu uprawnieniami do emisji
Chociaż zjawisko ocieplania klimatu budzi do dnia dzisiejszego liczne kontrowersje w świecie nauki i polityki, społeczność międzynarodowa na początku lat dziewięćdziesiątych XX w. zdecydowała się na sformalizowanie współpracy prowadzącej do powstrzymania tego potencjalnie niebezpiecznego dla ludzkości procesu. Po kilku latach negocjacji, w dniu 9 maja 1992 r., została sporządzona w Nowym Jorku Ramowa Konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (Konwencja Klimatyczna - UNFCCC), która następnie została wyłożona do podpisu w czerwcu 1992 r. na konferencji UNEP w Rio de Janeiro. Konwencja Klimatyczna weszła w życie w dniu 21 marca 1994 r., a Polskę objęła z dniem 26 października 1994 r. Konwencję ratyfikowały 192 państwa.
Podstawowym celem Konwencji, zgodnie z jej art. 2 jest stabilizacja stężenia gazów cieplarnianych w atmosferze oraz zapobieganie niebezpiecznym antropogenicznym oddziaływaniom na system klimatyczny przy zapewnieniu zrównoważonego rozwoju gospodarczego. W art. 4 Konwencji przewidziano większy zakres obowiązków dla państw rozwiniętych i znajdujących się w procesie przechodzenia do gospodarki rynkowej (Załącznik I do Konwencji Klimatycznej), niż dla państw rozwijających się. Deklaratywna forma Konwencji została bardziej skonkretyzowana w Protokole z Kioto do Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu, sporządzonym w dniu 11 grudnia 1997 r. Protokół z Kioto wszedł w życie dnia 16 lutego 2005 r. Na dzień 5 maja 2009 r. Protokół ratyfikowały 184 państwa.
Polska ratyfikowała w dniu 26 października 1994 roku Ramową Konwencję Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu, a w dniu 13 grudnia 2002 roku Protokół z Kioto.
Zgodnie z art. 3 ust.1 Protokołu państwa rozwinięte, określone w Załączniku I do Konwencji zobowiązały się do sumarycznej redukcji swych emisji o co najmniej 5% w stosunku do poziomu z 1990 r., w tzw. „pierwszym okresie rozliczeniowym”, tj. w latach 2008 - 2012. Załącznik B do Protokołu zawiera z kolei indywidualnie określone zobowiązania redukcyjne państw wymienionych we wspomnianym już Załączniku I. Wśród stron znajduje się Polska z 6% celem redukcyjnym (w odniesieniu do emisji z 1988 r.).
W załączniku A do Protokołu z Kioto przewiduje się redukcję 6 gazów cieplarnianych, do których należą: dwutlenek węgla (CO2), metan (CH4), podtlenek azotu (N2O), fluorowcopochodne węglowodorów (HFCs), perfluorowcowęglowodory (PFCs), sześciofluorek siarki (SF6). Poszczególne strony Protokołu o określonych celach redukcyjnych nie mogą przekroczyć (średnio w pięcioleciu 2008 - 2012) ustalonej ilości emisji równoważnej (ekwiwalentnej) CO2.
Dążąc do zmniejszenia kosztów realizacji celów redukcyjnych w Protokole z Kioto wprowadzono mechanizmy rynkowe zwane mechanizmami elastycznymi:
- mechanizm wspólnych wdrożeń (Joint Implementation - JI),
- mechanizm czystego rozwoju (Clean Development Mechanism - CDM) oraz
- międzynarodowy handel emisjami (Emission Trading - ET).
Mechanizmy te dając możliwość obniżenia emisji gazów cieplarnianych zagranicą stanowią uzupełnienie działań krajowych i pozwalają osiągnąć pożądaną redukcję emisji tych gazów w skali globalnej w drodze wymiany tzw. jednostek redukcyjnych między stronami Konwencji.
PRAWO WSPÓLNOTOWE
Dyrektywa 2003/87/WE
Dyrektywa 2003/87/WE ustanawiająca system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych we Wspólnocie oraz zmieniająca dyrektywę Rady 96/61/WE stanowi, że wykorzystanie mechanizmu JI oraz CDM powinno mieć charakter uzupełniający w odniesieniu do działań krajowych zmniejszających emisje gazów cieplarnianych. W art. 30 ust. 3 dyrektywy przewiduje się możliwość wykorzystania mechanizmów JI oraz CDM na potrzeby rozliczenia emisji w ramach wspólnotowego systemu handlu uprawnieniami do emisji CO2.
Dyrektywa 2004/101/WE („dyrektywa łącząca”)
Szczegółowe zasady dotyczące powiązania mechanizmów JI i CDM ze wspólnotowym systemem handlu, w tym włączania jednostek poświadczonej redukcji emisji (CER) oraz jednostek redukcji emisji (ERU) do tego systemu określone zostały w dyrektywie 2004/101/WE zmieniającej dyrektywę 2003/87/WE.
Zgodnie z przywołaną dyrektywą łączącą państwa członkowskie Unii Europejskiej mogą zezwolić prowadzącym instalacje objęte wspólnotowym systemem handlu uprawnieniami do emisji na wykorzystanie CER począwszy od 2005 r. oraz ERU od roku 2008 w ramach EU ETS.
Zgodnie z przywołaną dyrektywą łączącą państwa członkowskie Unii Europejskiej mogą zezwolić prowadzącym instalacje objęte wspólnotowym systemem handlu uprawnieniami do emisji na wykorzystanie CER począwszy od 2005 r. oraz ERU od roku 2008 w ramach EU ETS.
Dyrektywa 2004/101/WE wprowadziła ograniczenia wykorzystania jednostek CER i ERU uzyskanych w rezultacie realizacji projektów pochodzących z:
1. Projektów obejmujących obiekty jądrowe,
2. Projektów związanych z przeznaczeniem gruntów, zmianą przeznaczenia gruntów i leśnictwem (LULUCF),
3. Dużych obiektów hydroenergetycznych >20MW (muszą spełniać kryteria i wytyczne międzynarodowe w tym zawarte w sprawozdaniu Światowej Komisji ds. Zapór wodnych z listopada 2000 r. „Zapory wodne i rozwój. Nowe ramy podejmowania decyzji”).
1. Projektów obejmujących obiekty jądrowe,
2. Projektów związanych z przeznaczeniem gruntów, zmianą przeznaczenia gruntów i leśnictwem (LULUCF),
3. Dużych obiektów hydroenergetycznych >20MW (muszą spełniać kryteria i wytyczne międzynarodowe w tym zawarte w sprawozdaniu Światowej Komisji ds. Zapór wodnych z listopada 2000 r. „Zapory wodne i rozwój. Nowe ramy podejmowania decyzji”).
Rozporządzenie Komisji WE w sprawie standaryzowanego i zabezpieczonego systemu rejestrów
Techniczne aspekty wykorzystania jednostek ERU i CER przez uprawnione podmioty zostały uregulowane w wydanym przez Komisję Europejską: Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 2216/2004 z dnia 21 grudnia 2004 r. w sprawie standaryzowanego i zabezpieczonego systemu rejestrów stosownie do dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz decyzji nr 280/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady Rozporządzenie to zostało znowelizowane rozporządzeniem Komisji (WE) nr 916/2007 z dnia 31 lipca 2007 r. zmieniającym rozporządzenie (WE) nr 2216/2004 w sprawie ujednoliconego i zabezpieczonego systemu rejestrów stosownie do dyrektywy 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz decyzji nr 280/2004/WE Parlamentu Europejskiego i Rady.
Decyzja Komisji Europejskiej z dnia 26 marca 2007 r. dotycząca polskiego KPRU na lata 2008 – 2012
W art. 1 ust. 5 oraz art. 2 ust. 5 decyzji z dnia 26 marca 2007 r. dotyczącej krajowego planu rozdziału uprawnień do emisji gazów cieplarnianych zgłoszonego przez Polskę zgodnie z dyrektywą 2003/87/WE Parlamentu Europejskiego i Rady Komisja postanowiła, że poszczególne instalacje objęte systemem wspólnotowego handlu uprawnieniami do emisji nie mogą wykorzystać więcej CER lub ERU niż 10% przyznanych im uprawnień w okresie 2008 – 2012.
PRAWO KRAJOWE
Ustawa z dnia 22 grudnia 2004 r. o handlu uprawnieniami do emisji
W Ustawie z dnia 22 grudnia 2004 r. o handlu uprawnieniami do emisji do powietrza gazów cieplarnianych i innych substancji zawarto część regulacji dotyczących wykorzystania ERU i CER. W art. 49 ust. 1 ustawy stanowi się, że prowadzący instalację objętą wspólnotowym systemem handlu może wykorzystać do rozliczenia rocznej emisji gazów cieplarnianych „otrzymane” jednostki redukcji emisji lub jednostki poświadczonej redukcji emisji. Natomiast zgodnie z art. 49 ust. 2 przedmiotowej ustawy do rozliczania rocznej emisji gazów cieplarnianych nie można stosować jednostek CER i ERU otrzymanych: z realizacji działań inwestycyjnych polegających na budowie obiektów jądrowych; w wyniku zmiany użytkowania ziemi lub zalesiania.
Ustawa z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji
Ustawa z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji
Ustawa ta stwarza warunki do zarządzania krajowym pułapem emisji gazów cieplarnianych i innych substancji w sposób, który zapewni Polsce wywiązanie się z zobowiązań międzynarodowych. Ustawa tworzy Krajowy ośrodek bilansowania i zarządzania emisjami (KOBiZE). Krajowy ośrodek prowadzi krajową bazę danych na temat emisji gazów cieplarnianych i innych substancji oraz krajowy rejestr jednostek Kioto. Do jego zadań należy także m.in.: opracowywanie wskaźników emisji, przygotowywanie raportów i prognoz dotyczących wielkości emisji gazów i innych substancji, opiniowanie projektów wspólnych wdrożeń .
Ustawa wprowadza do polskiego porządku prawnego trzy mechanizmy wynikające z Protokołu z Kioto - dotyczące realizacji projektów wspólnych wdrożeń (JI), projektów mechanizmu czystego rozwoju (CDM) oraz międzynarodowego handlu emisjami (IET). Polska dysponuje znaczącą nadwyżką jednostek przyznanej emisji (AAU), dlatego w ustawie określono mechanizm gospodarowania środkami finansowymi pochodzącymi z ich sprzedaży. Ustawa wprowadza w tym celu Krajowy system zielonych inwestycji (Green Investment Scheme). Pozyskane w ten sposób środki będą wykorzystane na osiągniecie dodatkowej redukcji emisji dwutlenku węgla i innych gazów cieplarnianych.
Nowe przepisy regulują również zagadnienia dotyczące projektów wspólnych wdrożeń w Polsce, dając podstawy prawne do ich zatwierdzania i realizacji. Polska, spełniając kryteria (tzw. eligibility requirements) zawarte w paragrafie 21 tzw. wytycznych JI (JI guidelines - Decision 9/CMP.1), może realizować projekty wspólnych wdrożeń w ramach Ścieżki I (Track I), która pozwala na zatwierdzanie projektów w ramach procedur krajowych (zawartych w ww. ustawie), bez konieczności udziału Komitetu Nadzorującego JISC (Joint Implementation Supervisory Committee), jak ma to miejsce w przypadku Ścieżki II (Track II). Podmiot realizujący projekt dokonuje wyboru jednej ze ścieżek. Realizacja projektów wspólnych wdrożeń w Polsce wymaga uzyskania listu popierającego, a następnie listu zatwierdzającego. Oba rodzaje listów wydaje, w formie decyzji administracyjnej, Minister Środowiska.
Ustawa wprowadza do polskiego porządku prawnego trzy mechanizmy wynikające z Protokołu z Kioto - dotyczące realizacji projektów wspólnych wdrożeń (JI), projektów mechanizmu czystego rozwoju (CDM) oraz międzynarodowego handlu emisjami (IET). Polska dysponuje znaczącą nadwyżką jednostek przyznanej emisji (AAU), dlatego w ustawie określono mechanizm gospodarowania środkami finansowymi pochodzącymi z ich sprzedaży. Ustawa wprowadza w tym celu Krajowy system zielonych inwestycji (Green Investment Scheme). Pozyskane w ten sposób środki będą wykorzystane na osiągniecie dodatkowej redukcji emisji dwutlenku węgla i innych gazów cieplarnianych.
Nowe przepisy regulują również zagadnienia dotyczące projektów wspólnych wdrożeń w Polsce, dając podstawy prawne do ich zatwierdzania i realizacji. Polska, spełniając kryteria (tzw. eligibility requirements) zawarte w paragrafie 21 tzw. wytycznych JI (JI guidelines - Decision 9/CMP.1), może realizować projekty wspólnych wdrożeń w ramach Ścieżki I (Track I), która pozwala na zatwierdzanie projektów w ramach procedur krajowych (zawartych w ww. ustawie), bez konieczności udziału Komitetu Nadzorującego JISC (Joint Implementation Supervisory Committee), jak ma to miejsce w przypadku Ścieżki II (Track II). Podmiot realizujący projekt dokonuje wyboru jednej ze ścieżek. Realizacja projektów wspólnych wdrożeń w Polsce wymaga uzyskania listu popierającego, a następnie listu zatwierdzającego. Oba rodzaje listów wydaje, w formie decyzji administracyjnej, Minister Środowiska.
